روزنامه گاردین در گزارشی تحلیلی نوشته است که طالبان با تشدید محدودیتها بر ابزارهای ارتباطی و دسترسی به اطلاعات، در حال گسترش کنترل خود بر فضای اطلاعرسانی افغانستان هستند؛ روندی که به باور تحلیلگران میتواند به محدودیتهای فراگیرتر برای شهروندان منجر شود.
روزنامه گاردین در گزارشی تحلیلی نوشته است که اقدامات اخیر طالبان در محدود کردن استفاده از تلفنهای هوشمند، بخشی از تلاش گستردهتر این گروه برای کنترل جریان اطلاعات، جلوگیری از افشای اسناد داخلی و مهار انتشار تصاویر و ویدیوهای اعتراضی است.
به نوشته این روزنامه، تحلیلگران معتقدند طالبان ممکن است از اجرای تدریجی این محدودیتها برای سنجش واکنش جامعه استفاده کنند و در آینده دامنه آن را به بخشهای گستردهتری از جامعه گسترش دهند.
این گزارش میافزاید که یکی از عوامل تشدید این سیاستها، انتشار گسترده ویدیوهای اعتراضهای اخیر در شهر هرات بوده است؛ جایی که بازداشت زنان و دختران به اتهام «بدحجابی» به تظاهرات انجامید و تصاویر منتشرشده از برخورد نیروهای طالبان با معترضان، روایت رسمی این گروه را به چالش کشید.
گاردین همچنین به نگرانی طالبان از نشت اطلاعات داخلی اشاره کرده و نوشته است که برخی کارمندان دولتی با استفاده از تلفنهای هوشمند از اسناد و نشستهای داخلی عکس و ویدیو تهیه کرده و پیش از تأیید رهبر طالبان، آنها را در اختیار رسانهها یا افکار عمومی قرار میدهند.
در این گزارش آمده است که طالبان پیشتر نیز برای محدود کردن دسترسی به اینترنت اقدام کرده بودند. از جمله در ماه سپتامبر، اینترنت در بخشهایی از افغانستان برای دو روز قطع شد؛ اقدامی که به گفته کارشناسان، موجب اختلال در فعالیتهای اقتصادی، نظام بانکی، خدمات اضطراری و حتی بخش هوانوردی شد و در نهایت طالبان ناچار به لغو آن شدند.
دو کارمند دولتی در هرات نیز به گاردین گفتهاند که ممنوعیت استفاده از تلفنهای هوشمند در ادارههای دولتی این ولایت از حدود دو ماه پیش آغاز شده است. یکی از آنان گفته است پس از نادیده گرفتن این دستور، مأموران طالبان تلفن همراه او و چند تن از همکارانش را ضبط و در برابر چشمانشان خرد کردند.
تحلیلگران به گاردین گفتهاند که نگرانی درباره کاهش بهرهوری کارکنان یا نشت اطلاعات، موضوعی است که در بسیاری از کشورها وجود دارد، اما رویکرد طالبان در ممنوع کردن استفاده از تلفنهای هوشمند از طریق مقررات سختگیرانه و مجازات، اقدامی کمسابقه است.
در پایان این گزارش آمده است که طالبان در دستورالعملی تازه، استفاده از تلفنهای هوشمند را برای مقامهای ارشد و پایینرتبه، نیروهای نظامی، مجاهدین و کارکنان خدماتی ممنوع کردهاند. بر اساس این دستور، هر فردی که از تلفن هوشمند استفاده کند، تلفن همراهش ضبط و نابود خواهد شد و با «مجازات قانونی و شرعی» روبهرو میشود. همچنین هرگونه استثنا تنها با حکم کتبی هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان، امکانپذیر خواهد بود.
