دو مقام ارشد سازمان ملل متحد هشدار دادهاند که ادامه انزوای افغانستان میتواند این کشور را دوباره به سوی بیثباتی سوق دهد؛ وضعیتی که پیامدهای آن تنها به داخل افغانستان محدود نخواهد ماند و میتواند امنیت منطقه و جهان را نیز تحت تأثیر قرار دهد. این موضع، در شرایطی مطرح میشود که با وجود ادامه محدودیتهای گسترده طالبان، برخی نهادهای بینالمللی بر این باورند که قطع کامل تعامل با افغانستان، بحرانهای موجود را تشدید خواهد کرد.
برهم صالح، کمیسر عالی پناهندگان سازمان ملل، و الکساندر دِ کرو، رئیس برنامه توسعه سازمان ملل (UNDP)، در گفتوگو با خبرگزاری آسوشیتدپرس تأکید کردند که جامعه جهانی باید سیاست تعامل با افغانستان را در پیش بگیرد. به گفته آنان، تجربه سالهای گذشته نشان داده است که نادیده گرفتن افغانستان نهتنها مشکلات این کشور را حل نمیکند، بلکه خطر گسترش بیثباتی، افراطگرایی، قاچاق مواد مخدر، جرایم سازمانیافته و موجهای تازه مهاجرت را افزایش میدهد.
این دو مقام سازمان ملل یادآور شدند که افغانستان پس از چهار دهه جنگ، اکنون همزمان با چندین بحران بزرگ دستوپنجه نرم میکند؛ از پیامدهای تغییرات اقلیمی و حوادث طبیعی گرفته تا بازگشت میلیونها مهاجر از ایران و پاکستان، کاهش شدید کمکهای بینالمللی و بحران گسترده اقتصادی.
بر اساس آمار ارائهشده، از سال ۲۰۲۳ تاکنون نزدیک به شش میلیون مهاجر به افغانستان بازگشتهاند که بخش عمده آنان از ایران و پاکستان اخراج شدهاند. سازمان ملل پیشبینی میکند حدود دو میلیون نفر دیگر نیز تا پایان سال جاری به افغانستان بازگردند؛ روندی که فشار سنگینی بر جوامع محلی و منابع محدود این کشور وارد کرده است.
مقامهای سازمان ملل همچنین هشدار دادند که کاهش چشمگیر کمکهای خارجی، در کنار فقر گسترده و سوءتغذیه، وضعیت انسانی افغانستان را وخیمتر کرده است. آنان در عین حال به محدودیتهای طالبان علیه زنان و دختران، از جمله محرومیت از آموزش متوسطه و عالی و ممنوعیت اشتغال در بیشتر بخشها، بهعنوان یکی از چالشهای اصلی افغانستان اشاره کردند.
با وجود این مشکلات، دو مقام سازمان ملل معتقدند افغانستان در برخی حوزهها پیشرفتهایی نیز داشته است. آنان به بهبود نسبی وضعیت امنیتی، کاهش فساد اداری و افت چشمگیر تولید مواد مخدر اشاره کردند و گفتند تولید مواد مخدر نسبت به پنج سال پیش حدود ۹۵ درصد کاهش یافته است.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که افغانستان همچنان از نظر دیپلماتیک در انزوای بینالمللی قرار دارد و هیچ کشور غربی تاکنون حکومت طالبان را به رسمیت نشناخته است. با این حال، در ماههای اخیر نشانههایی از افزایش تماسهای دیپلماتیک میان طالبان و برخی کشورهای اروپایی، از جمله نشست اخیر نمایندگان طالبان با مقامهای اتحادیه اروپا در بروکسل، مشاهده شده است.
تحلیل ارائهشده از سوی مقامهای سازمان ملل نشان میدهد که در رویکرد بخشی از جامعه جهانی، نگرانیهای امنیتی و انسانی بهتدریج در حال پررنگتر شدن است و برخی نهادهای بینالمللی، تعامل محدود و مدیریتشده با افغانستان را برای جلوگیری از گسترش بحران، گزینهای واقعبینانهتر از ادامه انزوای کامل این کشور میدانند.
